“هیچکس شخص دیگری را کامل نمیشناسد”، عبارتی بدبینانه از فیلم Miller’s Crossing «تقاطع میلر» ساخته برادران کوئن (Coen Brothers) است. این همچنین دیالوگی است که در مورد فیلمی شادتر به نام Where’d You Go, Bernadette «کجا رفتی، برنادت» صدق میکند. داستان فیلم تقریبا آشفته است، اما وقتی جدیدترین اثر ریچارد لینکلیتر (Richard Linklater) را به عنوان مطالعه شخصیتی یک زن در نظر بگیرید که احساس میکند زندگی به او اجازه رشد شخصیتی نداده، فیلم به نظر قابل قبول میشود. متاسفانه Where’d You Go, Bernadette هنوز هم باید بخشهای داستانی که اغلب لنگ میزنند در خود داشته باشد، اما حداقل هسته اصلی فیلم – اینکه برنادت کیست، زندگی او چطور گذشته و چه هدفی در زندگی دارد – به لطف هنرنمایی کیت بلانشت (Cate Blanchett) و توجه کامل لینکلیتر به شخصیت اصلی، قابل قبول ظاهر میشود. Where’d You Go, Bernadette زمانی در بهترین حالتش است که نشان میدهد اینکه کسی فکر کند دیگران را شناخته کاملا اشتباه میکند آن هم وقتی ما نمیتوانیم خودمان را هم به خوبی بشناسیم.
برنادت فاکس (با بازی بلانشت) معماری ماهر است که تصمیم میگیرد همراه شوهرش الجی (با بازی بیلی کروداپ (Billy Crudup)) که نابغه تکنولوژی است در سیاتل زندگی کند و با اینکه با کسی خارج از خانواده خودش کنار نمیآید، عاشق شوهرش است و هر کاری برای دخترش بی (با بازی اما نلسون (Emma Nelson)) انجام میدهد. وقتی بی تصمیم میگیرد باید با خانواده به جنوبگان سفر کنند، برنادت و الجی با بیمیلی قبول میکنند، اما این تصمیم باعث سردرگمی برنادت غیراجتماعی میشود، که اوضاعش توسط همسایه از خود راضیاش آبری (با بازی کریستن ویگ (Kristen Wiig)) بدتر میشود. برنادت که احساس تنهایی و گیر افتادن میکند تصمیم میگیرد شخصیت خودش را بدون از دست دادن خانوادهاش دوباره به دست بیاورد.
من بعضی ایدههای Where’d You Go, Bernadette را خیلی دوست دارم. این داستانی است که لینکلیتر در آن واقعا با شخصیت اصلیاش ارتباط برقرار میکند چون برنادت در وضعیتی گیر افتاده که دیگر نمیتواند چیزی خلق کند، و این مرگ زنده یک انسان خلاق است. لینکلیتر یکی از خلاق ترین فیلمسازان امروزی است که همیشه تلاش میکند پیشرفت کند و داستانهای متفاوتی برای گفتن پیدا کند. اگرچه داستان سرگذشت برنادت خیلی هوشمندانه بیان میشود (ما تمام این داستان را از طریق مستندی در یوتیوب یا موارد دیگر مشاهده میکنیم)، اما حداقل مشخص میکند دلیل زندگی برنادت در یک خانه ویران این است که درونیات او را به نمایش میگذارد. او تصمیم گرفته خودش را وقف خانوادهاش کند، اما هزینه این تصمیم آسیب رسیدن جدی به تحقق اهداف شخصی خودش است. درختان انگور که از کف خانه بالا میآیند و آبی که از سقف پایین میریزد نشانگر این است که برنادت از نظر خلاقیت به آشفتگی رسیده و شدیدا نیاز دارد محدودیتهای موجودیت دنیوی خودش را کنار بزند.
البته لینکلیتر تا ۳۰ دقیقه ابتدایی فیلم چیزی از داستان سرگذشت برنادت افشا نمیکند، پس مخاطب به این فکر میکند که چرا اصلا باید به این شخصیت و مشکلاتی که با آنها مواجه است اهمیت بدهد. در بخش اول فیلم به این نتیجه میرسیم که برنادت فقط یک آدم سختگیر است. او زنی زودرنج، غیراجتماعی و درونگراست و واقعا اهمیتی به کسی غیر از شوهر و دخترش نمیدهد. به همین دلیل است که او نقطه مقابل آبری برونگرا و قانون گراست، اما تا زمانی که لینکلیتر شروع به نمایش لایههای مختلف زندگی شخصیتها میکند مخاطب متوجه این مسائل نمیشود. تا این لحظه از داستان شخصیتها خودشان میگویند چه کسی هستند که روش روایت داستانی زمخت و ناخوشایندی است، اما حداقل با زیرداستان جالبی ترکیب میشود.
مشکل اصلی فیلم این است که خیلی آشفته کنار هم جمع شده است. این فیلم از روی رمانی نوشته ماریا سمپل (Maria Semple) اقتباس شده، که از طریق مستندهای کنار هم چیده شده توسط بی روایت میشوند. این داستان سختی برای اقتباس است، بنابراین لینکلیتر داستان برنادت را خیلی خطی بیان میکند، به جای اینکه آن را به شکل داستانی معمایی و پیچیده روایت کند. متاسفانه نتیجه کار این است که فیلم واقعا به یک داستان منسجم تبدیل نمیشود. چیزی که در این فیلم موفق ظاهر میشود شخصیتها هستند در حالی که پیچشهای داستانی لحظاتی ناخوشایند به نظر میآیند که به جز سوق دادن برنادت به سمت مسیری جدید هدف دیگری ندارند.
من ایده داستانی Where’d You Go, Bernadette را خیلی بیشتر از خود فیلم دوست دارم. من داستانی را دوست دارم که رازهایی که ما از هم پنهان میکنیم را افشا میکند و نشان میدهد ناتوانی ما در شناسایی چیزی که ما را ناراحت میکند خودش باعث ناراحتی بیشتر ما میشود. هسته اصلی مالیخولیایی فیلم خیلی خوب با لحن داستان گویی شاد لینکلیتر تضاد دارد، و گروه بازیگران فوقالعاده هستند. اما ریتم داستان کمی ترسو به نظر میآید و با رفتار تهاجمی شخصیت اصلی همخوانی ندارد. نکته کنایهآمیز Where’d You Go, Bernadette این است که فیلمی است درباره اینکه چطور مردم یکدیگر را به خوبی نمیشناسند، و در پایان، به نظر میآید لینکلیتر شخصیت اصلی خودش را خوب نشناخته تا بتواند داستانش را به خوبی روایت کند.