کارگردان بن زایتلین (Behn Zeitlin) با اولین تجربه کارگردانی خودش یعنی Beasts of the Southern Wild «جانوران حیات وحش جنوب» محصول ۲۰۱۲ انتظارات را از خودش خیلی بالا برد. در دومین تجربه کارگردانی او یعنی Wendy «وندی» هم شاهد برخی از عناصر فیلم قبلی هستیم – بچههای غیرقابل کنترل، واقعگرایی جادویی، بازیگران ناشناس، بررسی تغییرات آب و هوایی – اما به لطف رشد جاهطلبی این فیلمساز با فیلم قویتری روبرو هستیم. داستان Peter Pan «پیتر پن» چندین و چند بار مورد اقتباس قرار گرفته که گاهی موفق بوده و گاهی ناموفق، اما اقتباس زایتلین سرشار از تخیل است، آن هم در حالی که انرژی بیانتهای این قصه را از دست نمیدهد. Wendy داستان بلوغی غمانگیز پیتر پن را حفظ کرده، اما جنبههایی از داستان را اصلاح کرده تا به آن رویکرد مدرنی بدهد که تلخ و شیرینی بزرگ شدن را نشان میدهد و آن را در کنار یک استعاره تغییرات آب و هوایی قدرتمند قرار میدهد. نتیجه این کار یک اثر جذاب و دلرباست. در نقد و بررسی فیلم Wendy با آریامووی همراه باشید …
وندی (با بازی دوین فرانس (Devin France)) و برادرانش جیمز (با بازی گوین ناکین (Gavin Naquin)) و داگلاس (با بازی گیج ناکین (Gage Naquin)) دوست ندارند بزرگ شوند. آنها با نگاه به مادرشان (با بازی شی واکر (Shay Walker)) به این فکر میکنند که او به خاطر بچهدار شدن از دنبال کردن آرزوهایش ناامید شده و هیچ هدف خاصی در زندگی ندارد. وقتی یک قطار از کنار خانهشان رد میشود، آنها یک پسربچه را سوار بر آن میبینند. آنها به دنبال قطار میروند، سوارش میشوند و میفهمند نام آن پسربچه پیتر (با بازی یاشوا ماک (Yashua Mack)) است. آنها او را تا یک جزیره دنبال میکنند، جایی که به آنها قول داده میشود دیگر بزرگ نمیشوند و به لطف یک موجود جادویی زیرآبی که پیتر آن را مادر خطاب میکند میتوانند کل روز را به بازی و شادی بپردازند. اما وندی خیلی زود متوجه میشود این جزیره قوانین خودش را دارد و نمیتوان از بزرگ شدن فرار کرد، مخصوصا وقتی دزدان دریایی جزیره، مادر را تهدید میکنند تا دوباره آنها را جوان کند.
احتمالا برخی از مخاطبان آنقدر شاهد اقتباس از روی داستانهای پیتر پن بودهاند که دیگر از آن خسته شدهاند، چون بیشتر این داستانها نمیتوانند زیبایی بزرگ شدن را به تصویر بکشند. اما این کشمکش در نسخه زایتلین خیلی خوب به نمایش درآمده، چون آزادی و مستقل بودن خاصی در داستان او وجود دارد. زایتلین با دست کشیدن از تقریبا تمام جوانب فانتزی داستان (در اینجا هیچ تینکربل یا پری دریاییای وجود ندارد)، موفق میشود هسته اصلی بچگی را خیلی خوب نشان دهد.
راستش را بخواهید من یکی از بچههایی بودم که در بچگی خیلی اهل بیرون رفتن نبودم. من از هر مکانی که سیستم گرمایشی و سرمایشی مرکزی نداشته باشد متنفرم. اما پس از تماشای این بچهها در حال پرسه زدن در فضای جزیره، دوست داشتم از خانه بیرون بروم و از خوشحالی فریاد بزنم. بله در اینجا هم شاهد همکاری زایتلین با بازیگران کودک ناشناخته هستیم، اما او اینبار هم موفق میشود نقشآفرینی جذابی از آنها بگیرد که دوباره کودک درون ما را بیدار میکند.
تفاوت اصلی بین Wendy و Beasts of the Southern Wild سطح جاهطلبی آنهاست. زایتلین مقیاس کاری خودش را گسترش داده و اگرچه بین این دو فیلم شاهد شباهتهایی هستیم، Wendy فیلمی عمیقتر با رویکردی گستردهتر به نظر میآید. البته این به معنای ضعف Beasts of the Southern Wild نیست، که یکی از فیلمهای موردعلاقه من در دهه ۲۰۱۰ بود، بلکه منظورم این است که فیلم جدید زایتلین به لطف افزایش مهارت او در استفاده از جنبههای فنی، مرا بیشتر از فیلم قبلی او تحت تاثیر قرار داد چون رویکرد کاملا جدیدی نسبت به یک افسانه قدیمی دارد.
حین تماشای فیلم از سطح فکر و دقتی که برای تولید آن صرف شده شگفتزده شدم. مثلا به طراحی لباس پیتر توجه کنید. او لباس یونیفرم مدرسه به تن کرده و از نظر داستانی، گذشته او را به ما نشان میدهد. اما این یک طراحی لباس هوشمندانه است چون یونیفرمهای مدرسه تلاشی برای بزرگسال جلوه دادن بچههاست. نمایش پیتر در یونیفرم مدرسه نشانگر مخالفت و نپذیرفتن عناصر بزرگسالی توسط این شخصیت است.
وقتی فیلم وارد بخش سوم و پایانی میشود، استعاره تغییرات آب و هوایی کاملا آشکار میشود. تغییرات آب و هوایی در فیلم Beasts of the Southern Wild هم مسئله مهمی بود، اما بررسی این مسئله در آن فیلم مثل دوران کنونی ضرورت نداشت. ساختن فیلمی درباره بزرگسالانی که به بهای نابودی آینده بچهها در حال نابودی مادر طبیعت هستند کاملا درست است، اما حالا دیگر وقت ظرافت نیست، مخصوصا وقتی نسل جدید رسما مجبورند برای نجات آینده خودشان بجنگند. زایتلین لزوما قصد ندارد از نسل جدید، فعالان محیط زیست بسازد، اما تفسیر اجتماعی او کاملا زیرکانه و به موقع است.
Wendy مخصوصا در دوران امروزی قدرتمند به نظر میآید که نسلهای مختلف در حال جنگیدن بر سر آینده خود هستند، پس حتی اگر بخواهید جنبه تغییرات آب و هوایی را نادیده بگیرید، زایتلین یک داستان زیبا و جادویی درباره بزرگ شدن و سختی، پیچیدگی و جذابیت آن ساخته است. Wendy با ایجاد تغییراتی در داستان پیتر پن، این قصه را به شکلی تازه به نسل جدید ارائه میکند.