اگر یک فیلم درام ورزشی دیده باشید، احتمالا بدانید فیلم The Way Back «راه بازگشت» ساخته گوین اوکانر (Gavin O’Connor) چه روندی را پیش میگیرد. اگر یک درام اعتیادی دیده باشید، باز هم احتمالا بدانید این فیلم چطور پیش خواهد رفت. The Way Back قصد ندارد مخاطبانش را سورپرایز کند. به جای آن همان روند داستانی همیشگی این نوع آثار را پیش گرفته، اما برای تاثیرگذاری بیشتر، این روند را به بهترین شکل ممکن اجرا میکند که این باعث میشود فیلم کاملا به موفقیت برسد. واقعیت این است که امروزه کمتر فیلمی شبیه The Way Back میبینیم. هیچ استودیویی یک فرنچایز درباره یک فرد الکلی نمیسازد که در حال کمک به تیمهای ورزشی مختلف است. از آخرین باری که یک فیلم درام ورزشی در این باره دیدهایم که فردی در حال تقلا با مشکلات شخصی خودش است و از ورزش به عنوان وسیلهای برای نجات خودش استفاده میکند زمان زیادی گذشته است. آیا این شبیه فیلم Hoosiers «هوزیرها» است؟ بله، اما طی ۳۰ سال گذشته هیچکس ادعا نکرده هالیوود فیلمهای خیلی زیادی شبیه Hoosiers ساخته است. اوکانر که قبلا کارگردانی Miracle «معجزه» و Warrior «مبارز» را برعهده داشته، این بار به لطف فیلمنامه عالی برد اینگلزبی (Brad Ingelsby) و نقشآفرینی بینظیر بن افلک (Ben Affleck) بهترین درام ورزشی خودش را ساخته است. در نقد و بررسی فیلم The Way Back با آریامووی همراه باشید …
زندگی جک کانینگهام (با بازی افلک) در مشروبات الکلی غرق شده است. او یک کارگر ساختمانی است که تمام اوقات فراغتش را در حال مشروب خوردن است. زندگی زناشویی او با انجلا (با بازی جنینا گاوانکار (Janina Gavankar)) از هم پاشیده و او به خواهرش بث (با بازی میکیلا واتکینز (Michaela Watkins)) تکیه میکند. یک روز، کشیش دبیرستان قدیمی جک که در آنجا یک ستاره بسکتبال بود، از او میخواهد مربیگری تیم مدرسه را برعهده بگیرد. جک در ابتدا تمایلی به این کار ندارد اما با اینکه تیم مدرسه با وجود بازیکنان مستعدش تیم ضعیفی است، جک تصمیم میگیرد شانسش را امتحان کند. جک در آنجا فضای مناسبی برای خالی کردن خشم و پرخاشگری خودش پیدا میکند، البته نه با خالی کردن خشمش روی بازیکنان بلکه با نشان دادن راه و روش درست بازی کردن. در همین حین که تیم به موفقیتهای بیشتری میرسد، جک با شیاطین درونش که از ابتدا باعث شدند او به مشروب رو بیاورد روبرو میشود.
نکته قابل توجه درباره The Way Back این است که داستان بسکتبالی و داستان الکلی بودن در پایان فیلم ارتباطی با هم ندارند. بسکتبال مشکل الکلی بودن جک را حل نمیکند؛ سکانسی در فیلم وجود ندارد که همه بازیکنان به خانه او بیایند، به او بگویند چقدر برایشان مهم است و او دست از مشروبخوری بردارد. فیلمنامه اینگلزبی نشان میدهد پایهگذاری بهبودی جک براساس نحوه عملکرد تیمش روش درستی نیست، و اصلا ربطی به دلیل اعتیاد او ندارد. او به خاطر باختهای تیم بسکتبال دبیرستانش شروع به مشروبخوری نکرده، و در همین حین که دلیل اصلی روی آوردن جک به مشروب را میفهمیم، با وجود اینکه فیلم از همان خطوط داستانی تکراری این ژانر استفاده میکند کاملا موفق ظاهر میشود.
جک به جای اینکه مربیای باشد که در زندگی تکتک بازیکنانش دخالت کرده و آنها را نصیحت کند، فقط یک مربی خوب است که نقاط قوت و ضعف تیمش را خیلی خوب میشناسد. البته او توجه بیشتری به یک بازیکن یعنی برندن (با بازی برندن ویلسون (Brandon Wilson)) دارد، و این نشان میدهد جک بازیکنانش را درک میکند اما این بازیکنان نقش زیادی در داستان اصلی ندارند. این یک داستان دبیرستانی نیست که شخص الکلی در آن متوجه میشود اگر مربی خوبی باشد میتواند مشروبات را کنار بگذارد. The Way Back از این روشهای سطحی استفاده نمیکند و روشش برای در هم تنیدن و جدا کردن مربیگری و الکلی بودن جک باعث میشود با فیلمی قوی و قابل باور روبرو باشیم.
اما این فیلم موفقیتش را مدیون افلک است. من یکی از کسانی هستم که از دهه ۹۰ طرفدار افلک بودم و از بازی او در Chasing Amy «به دنبال ایمی» لذت بردم و با نقش مکملش در Shakespeare in Love «شکسپیر عاشق» سرگرم شدم. افلک همیشه استعداد خودش را به نمایش گذاشته و شاهد نقش آفرینیهای خیلی خوبی از او در فیلمهای Boiler Room «اتاق بخار»، Changing Lanes «تغییر مسیر»، The Town «شهر» و Gone Girl «دختر گمشده» بودهایم. او در The Way Back یکی از بهترین بازیهای خودش را به نمایش میگذارد و با اینکه برخی میخواهند آن را به زندگی شخصی او مرتبط کنند، اما این هم یک نقشآفرینی دیگر توسط اوست که کاملا ما را تحت تاثیر داستان جک قرار میدهد. افلک قادر است چیزی که این شخصیت را جذاب کرده را خیلی خوب به تصویر بکشد. بن افلک یک ستاره سینماست، اما او از حدود ۲۰ سال پیش یک ستاره سینما بوده و چنین کاری مهارت زیادی میخواهد. The Way Back میداند چطور جذابیت افلک را با مهارتهای نادیده گرفته شده او ترکیب کند.
گوین اوکانر قصد ندارد ژانر درام اعتیادی یا درام ورزشی را تغییر دهد یا با روشی شجاعانه آنها را با هم ترکیب کند. او فقط میخواهد یک داستان انسانی درباره شیاطین درون و مسیر سخت دوری از رنج و خشم را روایت کند. The Way Back با الهامبخش بودن و تاثیرگذار بودن موفق میشود به هدفش برسد، و با اینکه قبلا هم چنین فیلمهایی دیدهایم، وقتی چنین داستانی به خوبی ساخته شود باید آن را تحسین کرد.