نقد و بررسی فصل دوم سریال The OA: تمرینی شگفت‌انگیز و جاه‌طلبانه در داستان سرایی

اگر فکر می‌کنید فصل اول سریال The OA «او ای» محصول نتفلیکس ذهن شما را به چالش کشیده است، خودتان را برای فصل دوم آماده کنید. بریت مارلینگ (Brit Marling) و زال باتمانقلیچ (Zal Batmanglij) سازندگان این سریال، در فصل دوم دیوانه‌وار بودن و ابتکار خود را دوبرابر کرده‌اند و نتیجه‌ی آن سریالی بزرگتر، شجاعانه‌تر و بهتر است. فصل اول The OA سورپرایز جالبی از سازنده‌ی فیلم‌های Sound of My Voice «آوای صدای من» و The East «شرق» بود که با اپیزود پایانی خودش سروصدای زیادی به راه انداخت – نمایشی سینمایی از نقش‌آفرینی بازیگران که جذاب، احساسی، کمی احمقانه، عجیب و خوب بود، که البته نسبت به تیراندازی در مدارس دیدگاه جالبی نداشت. با این وجود فصل اول بدون شک مبتکرانه بود و همین نکته که آزاردهنده بودنش باعث شد عده‌ی زیادی به آن اعتراض کنند نشان داد نکته‌ی خاصی در رویکرد داستان وجود دارد. فصل دوم دوباره همان جریان نوآورانه را دارد و از آن به بهترین شکل بهره می‌برد، حتی با اینکه جدی گرفتن بیش از حد سریال توسط خودش باعث شده هم سرگرم کننده و هم دلپذیر باشد.

اگر به خاطر فاصله‌ی ۳ساله بین دو فصل The OA داستان آن را فراموش کرده‌اید، این سریال داستان مارلینگ (که سازنده، نویسنده و تهیه کننده سریال هم بوده) را در نقش پرایری دنبال می‌کند، دختری جوان از نوادگان اشرافی روسی که وقتی در سوءقصدی به جانش نابینا شده به آمریکا نقل مکان کرده است. او سپس در نوجوانی ربوده شده، ۷ سال را در انباری زیرزمینی گذرانده جایی که او و همراهانش (افراد دیگری که تجربه نزدیک به مرگ داشته‌اند) به مدت چندین سال شکنجه شده‌اند، و زمانی که او موفق شد از آنجا فرار کند فرقه‌ای به راه انداخته و داستان خودش را با دیگران به اشتراک گذاشته است. همچنین اینکه او یک فرشته است – در واقع فرشته‌ی اصلی، به همین دلیل نام سریال OA مخفف Original Angel به معنای فرشته‌ی اصلی است. در فصل اولی که چندین خط زمانی مختلف را به نمایش گذاشت، پایانش مخاطبان را در شرایط بدی قرار داد – پس از اینکه او به دیگران آموزش داد چطور با استفاده از پنج حرکت در ابعاد سفر کنند، وقتی آموزش‌هایش باعث وقوع حادثه‌ی تیراندازی در یک مدرسه شد او هم مورد اصابت گلوله قرار گرفت.

در حرکتی هوشمندانه، فصل دوم برای پاسخ دادن به سوالاتی که در پایان فصل اول به وجود آمد زمانی هدر نمی‌دهد – به هرحال فصل قبلی این سریال سال ۲۰۱۶ پخش شده بود؛ ما مدت زمان زیادی برای این پاسخ‌ها منتظر مانده‌ایم. پرایری واقعا سفر در ابعاد را انجام داد. پنج حرکت واقعا جواب دادند. اما (این نکته را به این خاطر افشا می‌کنم که در تریلر و خلاصه داستان فصل دوم وجود داشت)، دنیای جدیدی که او واردش شده بسیاری از مشکلات دنیای قبلی را هم دارد، و او دوباره به اسارت هپ نفرت‌انگیز (با بازی جیسون آیزاکس (Jason Isaacs)) می‌افتد. همچنین یک درخت عالم وجود دارد، که تا حدودی رباتیک است و وقتی شخصیت شب کهن را ملاقات کنید شگفت‌زده خواهید شد.

The OA در فصل دوم مهارت خودش در روش داستان‌سرایی عجیب و جذاب را از دست نداده است. به منظور همین کار، داستان خودش را با مالکیت بخشیدن به عجیب بودنش ارتقا می‌بخشد. این فصل پر از نکات داستانی و معمایی است – دفترچه یادداشت‌های خود را آماده کنید که آشکارسازی‌های داستان خیلی سریع و بی‌وقفه ارائه می‌شوند – که علاوه بر پاسخ دادن به سوالات مهمی که در فصل اول برای ما به وجود آمده بود، تارهای جدیدی از رمز و راز برای درگیر کردن مخاطب به وجود می‌آورد. اگر فصل اول با بزرگترین و جاه‌طلبانه‌ترین لحظه در داستان به پایان رسید، فصل دوم پر از این لحظات بزرگ و جاه‌طلبانه است که پرشی غیرمنتظره هم به درون دنیای در حال گسترش مارلینگ و باتمانقلیچ دارد.

این بخش خوب فصل دوم بود. بخش بد فصل دوم این است که به دلیل روش داستان‌سرایی جاه‌طلبانه، The OA برای اختصاص دادن زمان مناسب به همه‌ی شخصیت‌هایش دچار مشکل می‌شود. فصل اول شامل بازیگران زیاد، و چندین خط زمانی بود، اما فصل دوم بُعدهای جدید و ابتکارات معمایی گسترده را وارد داستان می‌کند، و با اینکه نتیجه‌ی نهایی کاملا هیجان‌انگیز است، شخصیت‌های خاصی از مشکل اضافی بودن رنج می‌برند. مثلا کسانی که پرایری در فصل قبلی به آن‌ها آموزش می‌داد خیلی کمتر از شخصیت‌های جدید دیده می‌شوند – مخصوصا وقتی این را در نظر بگیرید که داستان فصل اول از طریق آن شخصیت‌ها روایت می‌شد. یکی از آن‌ها زیرداستانی عجولانه دارد که اصلا قابل قبول نیست، و شاید برخی مخاطبان از آن همان برداشت اشتباهی را داشته باشند که در فصل اول از موضوع تیراندازی در مدارس داشتند. رناتا (با بازی پاز وگا (Paz Vega)) حتی زمان کمتری برای خودنمایی دارد، البته او کلا جزو شخصیت‌های فرعی‌تر داستان است.

فصل دوم The OA به منظور ارتباط دادن این همه بخش داستانی مختلف به یکدیگر، دچار مشکل طرح‌ریزی و ریتم که فصل اول از آن رنج می‌برد است، و نویسندگان تصمیمات عجیبی در داستان می‌گیرند که قضیه را برای مخاطب سخت‌تر هم کرده است. مهمترین این مشکلات تصمیم آن‌ها برای معرفی گروه جدیدی از شخصیت‌ها در ابتدای فصل دوم است. قابل توجه‌ترین آن‌ها کریم (با بازی کینگزلی بن آدیر (Kingsley Ben-Adir)) کارآگاهی مصمم است که متاسفانه کار شخصی او تمرکز نیم ساعت ابتدایی فصل اول را به خودش اختصاص داده است. این احتمالا تصمیم نویسندگان برای امتحان صبر و تحمل مخاطبان است، که می‌خواهند مطمئن شوند تنها چیزی که مخاطبان در زمان تماشای این بخش به آن فکر می‌کنند این است که فصل دوم زودتر وارد داستان پرایری و معماهای فرشته‌ی اصلی شود. البته بن آدیر نقش‌آفرینی خوبی داشته و خیلی خوب بار سنگین این وظیفه را به دوش می‌کشد، که کارآگاهی باحال و خونسرد را به نمایش می‌گذارد.

وقتی تمرکز داستان روی فرشته‌ی اصلی و مشکلاتش قرار می‌گیرد سریال هم پیشرفت می‌کند. اگر فصل اول شما را متقاعد نکرده بود، در این فصل هپ به شروری آینده‌نگر و زیرک تبدیل شده است؛ پیشگام و باهوش، شاید نابغه با جذابیت لازم و ویژگی‌های احساسی که باعث می‌شود با او همذات‌پنداری کنید، حتی وقتی در تاریک‌ترین لحظاتش قرار دارد – و او از نظر اخلاقی مثل قبلا بد است، حتی اگر پس از این تغییرات بدتر هم نشده باشد. در حالی که فصل اول گیج‌کننده بود، فصل دوم محتوای کافی را دارد تا بسیاری از سوالات مخاطب را پاسخ دهد. مارلینگ و باتمانقلیچ رویکردی رمان‌گونه به داستان گسترده‌ی خودشان دارند، و از عمق‌بخشی، صمیمیت بخشی و ریزه‌کاری معمایی که معمولا در رمان‌ها دیده‌ایم استفاده می‌کنند. این رویکرد همیشه موفق نیست، و در بسیاری از مواقع داستان را دچار انحرافات زیاد و عجیبی می‌کند. به عنوان طرفدار داستان‌سرایی خوب، بیشتر علاقه داشتم دنیاسازی مبتکرانه‌ی سریال را ببینم تا اینکه توقف ریتم و ساختار داستان مرا از مسیر اصلی منحرف کند. The OA با پاسخ دادن به سوالات زیادی که برای طرفداران به وجود آمده، دنیای شگفت‌انگیزی را آشکار کرده که لحظات جذابی از خلاقیت در آن به وجود می‌آیند. پس از ارائه‌ی معمای طولانی‌مدت فصل اول، اپیزودهای جدید این سریال کمی در روایت داستان مکث کرده و نشان می‌دهند چشم‌اندازهای فوق‌العاده‌ای در داستان وجود دارند که قبلا به آن‌ها توجهی نکرده بودیم.

در نهایت، برخی از مخاطبان پس از به وجود آمدن سوالات و طرح معماهای جدید از The OA خسته می‌شوند. قطعا در این فصل هم بیشتر شاهد طرح معما خواهیم بود تا اینکه به سوالات ما پاسخ داده شود، و به نظر قرار است در پایان این فصل هم مثل فصل قبلی گیج و معلق بمانیم، و تا چند سال بعد که فصل سوم سریال منتشر شد همینطور آشفته باقی بمانیم. بالاخره صبر مخاطبان برای تماشای فصل جدید یک سریال هم حدی دارد، اما مارلینگ و باتمانقلیچ قلابی محکم ساخته‌اند که قطعا طرفداران را در ادامه‌ی داستان نگه خواهد داشت.

گاهی مغرورانه بودن ایده‌های آن‌ها ممکن است خانه‌ی پوشالی داستان‌شان را خراب کند، اما جاه‌طلبی و هیبت رویکرد نوآورانه و بی‌پروای آن‌ها را نمی‌توان انکار کرد، و شاید The OA از این نظر سرآمد باشد. هیچ سریال تلویزیونی دیگری مثل آن نیست، و حتی در مسخره‌ترین و غیرقابل قبول‌ترین لحظات خودش به این فکر خواهید کرد که حداقل سازندگانش جرأت این کار را داشته‌اند. The OA همیشه سریالی بوده که قصد داشته مخاطبش را آشفته کند، و پایان داستان را باز بگذارد و فصل دوم هم در این زمینه با شدت بیشتری عمل کرده است. اما این بار به نظر می‌آید ارزش این توقع را دارد. و اگر یکی از طرفدارانی بودید که طی این سال‌ها به The OA امیدوار ماندید، احتمالا انتظار شما ارزش خودش را داشته است.

تمام ۸ اپیزود فصل دوم سریال The OA امروز ۲۲ مارس از شبکه نتفلیکس پخش شده است.