نغمه ای از یخ جنگ و آتش صلح …

بدون شک جنگ و صلح (War and Peace) لئو تولستوی (Leo Tolstoy) یکی از تاثیرگذارترین اثر ادبیات داستان نویسی دنیاست و دنیایی که تولستوی خلق کرد شامل شخصیت های بی شمار که بطور دقیق درباره شان صحبت شده است.

این کتاب در سال ۱۸۶۹ میلادی نوشته شده است و یکی از معتبرترین منابع تحقیق و بررسی در تاریخ سیاسی و اجتماعی سده نوزدهم امپراتوری روسیه است. این رمان، زندگی اجتماعی و سرگذشت پنج خانواده اشرافی روس را در دوران جنگ‌های روسیه و فرانسه در سال‌های ۱۸۰۵ تا ۱۸۱۴ به تصویر می‌کشد. این کتاب اولین بار به صورت سریالی در یکی از روزنامه‌های روسیه به نام پیام‌آور (The Russian Messenger) طی سال‌های ۱۸۶۵ و ۱۸۶۷ منتشر شد. اما انتشار کامل آن به‌عنوان یک کتاب، در سال ۱۸۶۹ اتفاق افتاد. این نسخه در چهار جلد شامل ۱۵بخش و یک موخره، از بین هفت نگارشی انتخاب شد که همسر تولستوی طی ۴ سال از نوشته‌های او استخراج کرده بود. کتاب جنگ و صلح، پس از انتشار به زبان‌های مختلفی ترجمه شد و به چاپ رسید. اکنون جرج آر.آر مارتین (George R. R. Martin) داستان شاهکاری تقریبا با همان پیچیدگی ها و تعداد شخصیت‌های زیاد خلق کرده است. نوشتن نغمه یخ و آتش (A Song of Ice and Fire) در سال ۱۹۹۱ آغاز و اولین مجموعه آن در سال ۱۹۹۶ به انتشار رسید و اکنون در دوازده جلد و ترجمه به بیش از ۲۰ زبان در دسترس می باشد و چهار جلد از این مجموعه به انتخاب نیویورک تایمز در فهرست پرفروش ترین ها قرار گرفت.

در این نوشتار به مناسبت آغاز پخش آخرین فصل سریال محبوب بازی تاج و تخت (Game of Thrones) قصد داریم تا  بتوانیم نگاهی بین این دو شاهکار ادبی جهان داشته باشیم.

هرچند اساسا می‌توان جنبه‌های خاصی از این دو رمان را برداشت و مقایسه کرد, مانند تعداد زیاد شخصیت‌ها , تحقیقات پیچیده و وفاداری به جزئیات در تمام جنبه‌های نویسندگی. اما ما با دو سیستم متفاوت سر و کار داریم. جنگ و صلح در درجه اول یک رمان تاریخی و فلسفی است که در زمان حمله ناپلئون (Napoleon) در روسیه بسیار ریشه دارد . در این رمان اشراف روس را به نام آندری (Andrei) , پی‌یر (Pierre) , ناتاشا (Natasha) و شاهزاده خانم معرفی می‌کند. این پژوهش از نوع توصیفی – پیمایشی است . ما یاد می‌گیریم که جنگ چگونه بر آن‌ها تاثیر می‌گذارد . می‌بینیم که آن‌ها ازدواج می‌کنند, بچه‌دار می‌شوند و در برخی موارد می‌میرند . برای مثال، ما یاد می‌گیریم که اشراف روس بیشتر از زبان روسی به زبان فرانسه سخن می‌گفتند . برخی به زحمت از زبان روسی استفاده می‌کردند . این زبان مردم عادی بود. ما همچنین می‌دانیم که فرد می‌تواند یک اشراف‌زاده باشد و به لحاظ کارکردی فقیرباشد .

مارتین اثرش یک داستان تخیلی بر اساس تاریخ است اما رمانی تاریخی نیست. او به شدت به تاریخ انگلستان قرون وسطی، اسپانیا، فرانسه و گروهی از منابع دیگر برای نوشتن داستان خود نگاه می‌کند. او خیال‌پردازی را ایجاد می‌کند که واقع گرایانه است و من فکر می‌کنم به همین دلیل است که بسیاری از مردم رمان و سریالش را دوست دارند . مارتین می‌خواهد جنگ را آنطور که هست نشان دهد، او به جنبه بی ‌روح مشاجره سیاسی و نابودی مردم عادی در جنگ اشاره می‌کند. تعداد زیادی از شخصیت های رمان مارتینتاثیرات جنگ و صلح را بر روی مردم عام بخوبی نشان می‌دهند همچنان که تولستوی همین کار را بخوبی انجام داده بود. به نظر من سمول تارلی (Samwell Tarly) و تریون لنیستر (Tyrion Lannister) نشان دهنده ادراک و فهم خود مارتین در نوشتن اثرش هست و بررسی تکامل جان اسنو (Jon Snow) برای فهم جنبه های بالاتر تفکر مارتین مهم است.

مارتین دنیایی تاریخی را نشان می‌دهد که ما با آن آشنا نیستیم اما بسیار دقیق و درست است. ما ازطریق گفته‌های او، نظرات او، و از طریق آنچه از تاریخ می‌شناسیم، به دنبال این قیاس هستیم. ما این مقایسه‌ها را انجام می‌دهیم. تولستوی معتقد بود که می‌خواهد در مورد روسیه به عنوان کانون رمان خود بنویسد، بنابراین هر چیزی که اتفاق بیفتد به این هدف مربوط می‌شود ولی مارتین کار‌ دیگری انجام می‌دهد.

من شرط می‌بندم که مارتین، جنگ و صلح، را خوانده باشد .

و حالا آیا شما شیفته نغمه یخ و آتش شده اید ؟

پس نگاهی به جنگ و صلح لئو تولستوی بیاندازید. بله ، جنگ و صلح. می‌دانم که پیشنهادی پر زرق و برق به نظر می‌رسد، اما کتاب محبوب من است و یقین دارم که طرفداران کتاب نغمه یخ و آتش  و یا حتی سریال بازی تاج و تخت نیز واقعا از آن لذت ببرند. تمام مواردی که باعث می‌شوند از مجموعه داستان هایمارتین لذت ببرم، بدون شک در این کار تولستوی وجود دارند. باور اینکه جنگ و صلح ، کتابی دست نیافتی و غیر قابل درک است ، کاملا غیر منصفانه است. در فهرست زیر دلایلم را بیان می کنم :

خواندن آن بسیار آسان است و شما را مجذوب خود می کند. برخلاف کتاب های دیگر که مردم بابت خواندن آنها به خود می بالند “مانند اودیسه هومر (Odyssey)، بذله های نامحدود (Infinite Jest) و غیره”،جنگ و صلح فوق العاده باشکوه و خواندنی است. فصل های کتاب فقط چند هزار کلمه کوتاه هستند و  برای افرادی مثل من که گاهی اوقات تنها چند دقیقه وقت برای مطالعه صرف می کنند ، بسیار مناسب هستند. حتی کلام و بیان تولستوی برتر است و به ویژه به دلیل همین سبک نگارش او ، این کتاب را به راحتی می توان به زبان انگلیسی ترجمه کرد. این سبک آمیخته با ظرافت و وقاری بسیار ساده است.

بهترین شکل برای توصیف سبک نگارش او این است که فرض کنید دوست صمیمی و مورد اعتماد شما داستانی جالب را با تمام جزئیات لازم برایتان بازگو می کند. همچنین اغلب اوقات بسیار جذاب و سرگرم کننده است. یک ویژگی جالب کتاب این است که بدون از دست دادن هیچ معنی و یا تاثیری بر آن ، می تواند به انگلیسی امروزی برگردانده شود و به همین دلیل به طور معمول و پیوسته ترجمه می شود.  نسخه رایگان کیندل بسیار مدرن و امروزی است، اما ترجمه سال ۱۹۶۳ که در حال حاضر آن را مطالعه می کنم نسبتا مفصل به نظر می رسد.

War and Peace) 1966)

شخصیت های داستان در بهترین حالت ممکن باورنکردنی هستند. آنقدر که به تعبیری قدیمی احساس می کنید شخصا آنها را می شناسید. به هر حال، تولستوی با به دست آوردن این پیوند تنگاتنگ هر شخص با داستانش ، موفقیتی چشمگیر کسب می کند. نمی توانم بیان کنم که چندین بار با خوشحالی و یا با حالتی شرمگین این فکر به ذهنم خطورکرد که ” من هم همین کار را انجام می دهم ” و یا به این نتیجه رسیدم که ” آه، اکنون می فهمم که چرا شخصی که می شناختم چنان کاری را انجام داد ” و یا حتی فکر کردم که ” آه ، حالا می فهمم که چرا وقتی جوانتر بودم ، آن کار را انجام دادم ” . این کتاب شما را در درک وضعیت ها و شرایط انسانی کاملا متفاوتی با آنچه من فهمیده ام ، قرار می دهد.

رویدادهای کتاب ، تصویری حقیقی و بیرحمانه از حماسه به نمایش درمی آورند و اغلب حوادث واقعی را از دیدگاهی بی نظیر، به شکلی خیالی بازگو می کنند. در این داستان تمام توطئه های سیاسی با روابط خانوادگی بغرنج و لطف ها و عنایات درهم پیچیده می شوند و خشونت جنگ از نظر یک شاهزاده و یک سرباز معمولی بیان می گردد. همچنین به موضوعات شرافت و وجدان در میان هر وظیفه و اعتقادی پرداخته می شود و مملو از فراز و نشیب های شخصیتی است. گرچه موضوع اصلی داستان ، عمدتا حول محور شخصیتی طرد شده می گردد اما در کنار آن وقایع بسیاری نیز اتفاق می افتد. به عنوان مثال ، اگر تا به حال درباره ناپلئون نشنیده اید، در این داستان متوجه می شوید که نیروهای بسیار قدرتمند او در زمستان روسیه شکست می خورند. نقطه اوج حماسی داستان این است که از نظر تاریخی دقیق و بدون اشتباه بوده و تنها تعریف جنبه های مشخصی از سفرها و یا زندگی شخصیت ها نیست. این کتاب درباره جنگ و صلح نیست ، بلکه در مورد انسان ها در زمان جنگ و صلح است.

War & Peace) TV Mini-Series 2016)

این کتاب مانند صفحه ای چرخان می باشد و واقعا تاثیرگذار و قانع کننده است. در طی چند صد صفحه از کتاب که انگار به حالت تعلیق درآمده و از آن نمی توان بیرون آمد، شخصیت هایی ثابت و تکراری از روی ناچاری در کشتی های کوچکی با وضعیتی ناراحت کننده جای داده شده اند اما آنها شخصیت هایی بسیار محبوب هستند و هر کدام بدون در نظر گرفتن اینکه دلیلشان تا چه اندازه خوب باشد، هدفی را دنبال می کنند. همه آنها فراز و نشیب‌های خود را دارند و پیش‌بینی هر چیزی به غیر از وقایعی که مورخین ثبت کرده اند، بسیار دشوار است. تولستوی نشست و زمان خود را صرف نوشتن روایتی منسجم و مستحکم کرد که به شدت می تواند اعتیاد آور باشد.

من به تازگی کتاب نغمه یخ و آتش را به پایان رساندم و پس از آن متوجه شدم که بیشتر چه چیزی می خواهم. قبل از اینکه تصمیم بگیرید این دوست قدیمی مرا بازخوانی کنید، اندکی تحقیق کنید زیرا به نظر می رسد که این مجموعه مانند بیابانی برهوت است و برای آن دسته افرادی ساخته شده که واقعا میل وافری به کاوش و جستجو دارند. برای گام بعدی کتاب جنگ و صلح را توصیه می کنم و مطمئنم که شما را کاملا راضی و خوشنود خواهد کرد. پیچیده و بغرنج است، واقعی است، جالب و دلچسب است و تصور می کنم تعداد افرادی که حقیقتا از آن لذت می برند و ارزشش را می دانند ، بسیار کم هستند. پیچیدگی نام ها و شخصیت ها!  کتاب نغمه یخ و آتش را پس از تماشای سریال بازی تاج و تخت خواندم بنابراین تا پایان قسمت اول سریال کاملا سر در گم شده بودم. خوشبختانه شخصیت‌ها آنقدر قوی بودند که توانستم به سرعت تمام افراد مهم را بشناسم و افراد گمنام را با کمک ویکی پدیا پیدا کردم. جنگ و صلحهم مشابه آن است. راهنما و نمودارهای مرجع بسیاری برای این کتاب وجود دارد که شامل نام تمام شخصیت های آن است. اگر به کتاب های پیچیده مارتین عادت کرده باشید، به خوبی توانایی انجام این کار را خواهید داشت.

هنگام شروع جنگ و صلح باید بدانید که اسامی روسی به گونه ای است که هر شخصیت با چندین نام متفاوت نشان داده می شود – مثلا نام خانوادگی تنها، نام کامل و نامی مشتق از نام پدر و در آخر احتمالا یک یا چندین پسوند. همان شخصیت می تواند بورنین، الکساندر ایوانوویچ و ساشا باشد و بستگی به این دارد که چه کسی با او و یا درباره او صحبت می کند. برای پی بردن به تمام این موارد همان شخص بسیار کمک می کند. در کتاب جنگ و صلح هیچ قهرمانی وجود ندارد. تولستوی قهرمان‌سازی را کنار گذاشته و شخصیت‌ها آدم‌های واقعی هستند با کارها و حرف‌های مختلفی که گاهی ممکن است شما را خشمگین کنند و گاهی دلتان برایشان بسوزد. جنگ و صلح سعی می‌کند احساسات و رفتار آدم‌ها را بفهمد و توصیف کند، اما بابت رفتار کسی عذرخواهی نمی‌کند، کسی را سرزنش نمی‌کند و شخصیت‌ها را قضاوت نمی‌کند. در پایان اگر حوصله خواندن کتاب تولستوی را ندارید به اطلاع می رسانم که از سال ۲۰۱۶ مینی سریالی با نام جنگ و صلح از شبکه بی بی سی B.B.C در حال پخش می باشد. همچنین در سال ۱۹۶۶ نیز فیلمی اقتباسی از این شاهکار ادبی به کارگردانی سرگئی باندارچوک (Sergey Bondarchuk) ساخنه شده است.