جایزه بهترین فیلم خارجی زبان از طرف جشنواره اسکار به فیلمی تعلق میگیرد که خارج از آمریکا ساخته شده و بخش عمده دیالوگهای آن حتماً به زبانی غیر از انگلیسی باشد. این جایزه به کارگردان فیلم میرسد که به عنوان نماینده کشورش فیلم را برای شرکت در این مراسم ارسال کرده است. هرسال از هر کشور تنها یک فیلم میتواند راهی اسکار شود.
نیازی نیست که فیلم نامزد شده در سینماهای آمریکا اکران شده باشد. تنها کافی است در کشور مبدأ دستکم به مدت ۷ روز در سینماهای تجاری اکران شده باشد. همچنین فیلمهایی که پیش از اکران در سینما از رسانههای دیگر مثل تلویزیون و اینترنت پخش شده باشند حق حضور در جشنواره اسکار را نخواهند داشت.
از سال ۲۰۰۶ دیگر نیازی نیست که فیلمها به یکی از زبانهای رسمی کشور مبدأ ساخته شده باشند. کمیته داوران بخش فیلمهای خارجی زبان ۵ نامزد رسمی را انتخاب میکنند و انتخاب فیلمها تنها مختص به اعضای آکادمی است که ۵ فیلم نامزد شده را تماشا کردهاند.
حالا نگاهی میاندازیم به برندههای بهترین فیلمهای غیر انگلیسیزبان از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷.
All About My Mother-۲۰۰۰
«همهچیز درباره مادرم» از طرف کشور اسپانیا و به کارگردانی پدرو آلمودوار Pedro Almodovar در جشنواره شرکت کرد. داستان درباره استبان پسر جوانی است که میخواهد نویسنده شود و همچنین هویت پدرش را پیدا کند. در فیلمنامه بینظیر آلمودوار، مانوئلا مادر این پسر با دقت همهچیز را از او مخفی کرده است.
Crouching Tiger, Hidden Dragon-۲۰۰۱
انگ لی Ang Lee از کشور تایوان برنده شد. ژانر فیلم ووشیا (قهرمانهای هنرهای رزمی) و چینی است و شامل جنگجویان قوی، راهبان ضربتی و شمشیربازان حرفهای میشود. میشل یئو Michelle Yeoh، چو یون فات Chow Yun-Fat و جانگ زئی Zhang Ziyi در این فیلم که برای مخاطبان سراسر دنیا سرگرمکننده است بازی میکنند. «ببر خیزان، اژدهای پنهان» به یکی از پرفروشترین فیلمهای خارجی زبان در تاریخ آمریکا تبدیل شد.
No Man’s Land-۲۰۰۲
برنده این اسکار کشور بوسنی و هرزگوین و برای فیلم دانیس تانویچ Danis Tanovic بود. داستان «سرزمین هیچکس» درباره دو سرباز از جبهه مخالف است که در طول درگیریهای میان بوسنی/هرزگوین در سال ۱۹۹۳ در سرزمین هیچکس گیر میافتند.
Nowhere in Africa-۲۰۰۳
«هیچ کجا در آفریقا» ساخته کارولین لینک Caroline Link از کشور آلمان است. یک خانواده یهودی آلمانی در دهه ۱۹۳۰ به کنیا پناهنده میشوند و زندگی جدیدی را در مزرعه شروع میکنند.
The Barbarian Invasions-۲۰۰۴
دنیس آرکند Denys Arcand کارگردان این فیلم از کشور کانادا است. داستان «تهاجم بربرها» درباره مرد بیماری است که در واپسین روزهای زندگیاش دوستان قدیمی، عشقهای سابق، همسر قبلی و پسر دورافتادهاش را دوباره میبیند.
The Sea Inside-۲۰۰۵
این فیلم نماینده کشور اسپانیا و اثر آلخاندرو آمنابار Alejandro Amenábar است. «دریای درون» اقتباسی از زندگی واقعی رامون سمپدرو ملوان مجروح جوانی است که به مدت ۳۰ سال تلاش کرد حق مرگ آسان (euthanasia) را برای خود بهدست آورد و بتواند به زندگیاش پایان دهد.
Tsotsi-۲۰۰۶
این اسکار به آفریقای جنوبی و به گوین هود Gavin Hood رسید. داستان «ساتسی» درباره ۶ روز از زندگی پسر جوانی است که رهبر گروه جنایتکاری در ژوهانسبورگ است.
The Lives of Others-۲۰۰۷
فلوریان هنکل فون دونرسمارک Florian Henckel von Donnersmarck از کشور آلمان برای فیلم «زندگی دیگران» برنده این جایزه شد. داستان درباره آلمان شرقی پیش از فروپاشی دیوار برلین و جاسوسیهایی است که بر زندگی شهروندان اعمال میشد.
The Counterfeiters-۲۰۰۸
«جاعلان» ساخته اشتفان روزویتسکی Stefan Ruzowitsky از کشور اتریش است. فیلمنامه بر اساس داستانی واقعی درباره بزرگترین جعل اسناد تاریخ توسط نازیها است.
Departures-۲۰۰۹
یوجیرو تاکیتا Yojiro Takita از ژاپن برنده اسکار بهترین فیلم خارجی زبان شد. ماساهیرو موتوکی Masahiro Motoki در «عزیمتها» نقش ویولونیستی را بازی میکند که در حرفهاش شکست میخورد و به زادگاهش باز میگردد. او علیرغم میل اطرافیان، به امور کفنودفن میپردازد.
The Secret in Their Eyes-۲۰۱۰
«راز چشمان آنها» از کشور آرژانتین به کارگردانی خوان خوزه کامپانلا Juan Jose Campanella است. ماجرای فیلم درباره تحقیقات و اتفاقاتی است که پس از یک مورد تجاوز بوجود آمده است.
In a Better World-۲۰۱۱
سوزان بیر Susanne Bier کارگردان «در یک دنیای بهتر» از کشور دانمارک برنده شد. دکتری که در اردوگاه پناهندگان سودانی کار میکند، با مشکلات خانوادگی در زادگاهش در شهر کوچکی در دانمارک نیز دستوپنجه نرم میکند. این فیلم برنده جایزه گلدن گلوب نیز شد.
A Separation-۲۰۱۲
اصغر فرهادی از ایران موفق به دریافت این جایزه اسکار شد. «جدایی نادر از سیمین» داستان اختلافی است که میان یک زن و شوهر شکل گرفته و با وجود پدرشوهر که دچار آلزایمر شده و به مراقبت بیشتر نیاز دارد پیچیدهتر میشود. این فیلم نیز برنده گلدن گلوب شد.
Amour-۲۰۱۳
«عشق» از کشور اتریش به کارگردانی میشائیل هانکه Michael Haneke است. این فیلم موفق به دریافت جوایز زیادی ازجمله نخل طلای کن شد. بازی بازیگران فوقالعاده است اما ممکن است دیدن این فیلم ۱۲۷ دقیقهای درباره مراقبت از یک بیمار در خانه برای تماشاچی خستهکننده باشد.
The Great Beauty-۲۰۱۴
این فیلم از کشور ایتالیا و به کارگردانی پائولو سورنتینو Paolo Sorrentino موفق به دریافت جایزه اسکار، گلدن گلوب و بفتا شد. رماننویس مسنی که مهمانی تولد ۶۵ سالگیاش را ترک میکند و در حال پرسه زدن در خیابان به زندگی و شخصیتهایی که ملاقات کرده میاندیشد.
Ida-۲۰۱۵
کشور هلند موفق به دریافت جایزه برای فیلم پاوو پاولیکوفسکی Pawel Pawlikowski شد. «ایدا» ماجرای دختری است که پیش از ادای سوگند برای راهبه شدن، متوجه میشود که یهودی است و وقتی نوزاد بوده خانوادهاش در جنگ جهانی دوم از بین رفتهاند. او مصمم میشود تا تاریخچه خانوادهاش را پیدا کند. این فیلم اولین فیلم از کشور هلند است که برنده اسکار بهترین فیلم خارجی شد.
Son of Saul-۲۰۱۶
لاسلو نمش László Nemes از کشور مجارستان این فیلم را ساخته است. «پسر شائول» داستان یک روز از زندگی یکی از زندانیان آشویتس (اردوگاه کار اجباری آلمان نازی) را به تصویر کشیده که در گروه ساندرکوماندو کار میکند و وظیفهاش از بین بردن جنازه قربانیان اتاق گاز است. «پسر شائول» برنده جایزه بزرگ جشنواره فیلم کن ۲۰۱۵ نیز شد.
The Salesman-۲۰۱۷
«فروشنده» دومین اسکار را برای اصغر فرهادی و ایران به ارمغان آورد. داستان درباره زوج جوانی که بازیگر تئاتر «مرگ فروشنده» هستند و ماجراهایی که پس از حمله به زن اتفاق میافتد است. این فیلم موفق به دریافت جایزه بهترین فیلمنامه و بهترین بازیگر مرد در جشنواره فیلم کن نیز شد. (منبع: بلاگ نماوا)